ArkeolojiArkeoloji KazılarıHaberler

Trabzon Pazarkapı’da Roma ve Bizans Dönemlerine ait kalıntılar bulundu

Hikaye Öne Çıkanlar
  • Roma Döneminin Ticaret Merkezi
  • Trabzon Kentinin İlk Sur'u
  • Kiremit ve Çömlek Parçaları Bulundu
  • Yeni Buluntulara Ulaşıldı

Trabzon Ortahisar ilçesi Pazarkapı Mahallesi’nde, Trabzon Büyükşehir Belediyesi’nin otopark projesi için kamulaştırılan arazide iki farklı döneme ait arkeolojik kalıntılara ulaşıldı.

Kazı çalışması için Kültür ve Turizm Bakanlığı’na yapılan başvurunun onayı ile Trabzon Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü nezaretinde bu alanda arkeolojik kazı çalışması başladı. 5 bin metrekarelik alanda sürdürülen kazılarda M.S. 117-128 yılları arasında Roma İmparatoru Hadrianus dönemine ait olduğu düşünülen şehrin ilk sur ve onun güneydoğu köşesinin bir bölümünde aynı döneme ait bir örme sütun ile 1460 yılına tarihlendirilen Geç Bizans dönemine ait hendek duvarları tespit edildi.

Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Edebiyat Fakültesi Sanat Tarihi Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mehmet Yavuz, “Bu, Trabzon için önemli bir keşif!” dedi. Prof. Dr. Mehmet Yavuz, bölge koruma kuruluna başvuru yaptığını ve bakanlık izninin ardından beş ayrı noktada kazıya başladıklarını belirtti.

Roma Döneminin Ticaret Merkezi

Kazı bölgesinde, Osmanlı ve Cumhuriyet dönemlerinde iç içe geçmiş çok fazla yapılaşma bulunduğundan dolayı çalışmaların zor ilerlediğini söyleyen Prof. Dr. Yavuz, “Alanın altında yaklaşık 4 metreye yakın moloz dolgusu var. Çalışmamızı ancak alandan boşalttıktan sonra başlayabildik. İlk açmaya yaptığımız çalışmada önemli bulgulara ulaştık. Sur şeklinde karşımıza çıkan Roma dönemine ait tipik Roma mimarisi üslubuyla yapılmış, içerisinde o döneme ait harç olan blok taşlardan oluşan bir sur ile karşılaştık. Batı yönüne bakan iç yüzünü bulduk.

Çalışmalarımızı derinleştirerek seviye indirmesi yaptık. Sur, yaklaşık 2 metre derinlikte sona erdiğini tespit ettik. İç yüzünün derzli ve düzgün olması bize ilk aşamada burada bir mimari mekan olabileceğini aklımıza getirdi. Fakat yaptığımız çalışmayı geliştirince bunun sur olduğunu, iç yüzünün de iskan maksadıyla kullanıldığını gördük. Burası Roma döneminden beri ticari bir merkez. Yakın zamanda ortaya çıkan Körfez limanı olarak isimlendirdiğim yapıya da yakınlığı söz konusu.

Ticari merkez olduğu için ticari mekan olabilir diye düşündük. İçerisinde birtakım eklentiler var. Alanda çok sayıda Roma dönemine ait çatı kiremidi çıktı. Bu mekan fikrini kuvvetlendiriyor. Örme taş sütun tek başına durmakla birlikte asli durumu itibariyle muhtemelen bir mekanla bağlantılıydı. Avlu şeklinde bir yapı mı var dedik ama devamı niteliğinde veya ikinci bir ayağı bulamadık” dedi.

Trabzon Kentinin İlk Sur Duvarı

Trabzon Kentinin İlk Sur‘u

Prof. Dr. Yavuz, şöyle devam etti:

“Roma dönemine ait olması nedeniyle, Trabzon’un ilk sur, yani burası Hadrianus dönemine, 117 ile 128 yıllarına denk düşüyor. Hadrianus o zaman Trabzon’un önemli imar faaliyetlerine sahne olduğunu biliyoruz. Belki bu kısa dar kapsamlı çalışmadan önemli keşfimiz Hadrianus dönemine ait olduğunu söylediğimiz sur oldu. Bunun dışında sur’un doğu kısmında hendek duvarı var. Yerin durumuna göre yükseltisi azalıp yükselebiliyor. Dış mesafesi 4,5 metreye kadar indi, iç kısmı 2 metrede son buldu. Denize yakın bölümünde hendek duvarının dışının derinliği 2,5 metreyi buluyor. Çünkü orada su vardı. Daha fazla ihtiyaç duyulmamış. Farklı dönemlere ait yapılaşma söz konusu. Yine birtakım başka kalıntılara ulaştık. Farklı yönlerde giden duvarlar var.”

Ortahisar ilçesine bağlı Pazarkapı mevkiinde yapılan kazı çalışmasında Trabzon’un tarihi geçmişi bir kez daha ortaya çıktı.

Trabzon tarihi için önemli ve yeni bulgular elde edildiğini ifade eden Prof. Dr. Yavuz, “ Şu ana kadar Trabzon’un tarihsel olarak 4 ile 5 bin yıllık geçmişinden söz ediliyor ama ortada somut o döneme ait şeyler yok gibiydi, olanlar da sınırlıydı. Artık kısa zamanda ve daha kapsamlı çalışmada ortaya çıkan eserler en azından burada Roma döneminde burada imar ve iskan faaliyetinin yapıldığını, imparatorluğun diğer bölgelerdeki anlayışıyla burada çok farkının olmadığını gördük. Mimari teknik açısından, uygulanan yöntem ve kullanılan malzeme açısından aynı özellikleri gösteriyor. Buranın liman kenti olması ve Roma’nın son dönemini görmesi açısından bizim için önemli bir tespit oldu. Alanın tamamına bakıldığında hem kuzey hem güney istikametinde daha zengin bulgulara ulaşılabileceği muhtemel” dedi.

Kiremit ve Çömlek Parçaları Bulundu

Trabzon Müze Müdürü Levent Alnıak ve arkeologlar eşliğinde sürdürülecek kazı alanının tarihte bölgenin ticarethane ve yerleşim yeri olduğu görüşüne varıldı. Yapılan kazılarda ayrıca Roma döneminde inşa edilmiş evlerin çatısına ait kiremit ile çömlek parçaları bulundu.

Yeni Buluntulara Ulaşıldı

Bölgede devam eden kazılarda, keşfedilen duvar kalıntılarından birkaç gün sonra Roma ve Bizans dönemlerine ait 4 sikke, 1 şamdan ve çok sayıda seramik parçalarına da ulaşıldı. Trabzon Müze Müdürlüğü’nün yaptığı açıklamaya göre, “Şu ana kadar 4 ayrı açmada farklı noktalarda sondaj çalışmaları yapılmış ve yer yer 5-6 metre derinliğe inilmiştir. Yapılan çalışmalar neticesinde mevcut sur’un 9 metre dışında, dış yüzü 4.5 metre derinliğe inen anıtsal bir hendek duvarı (kuzey-güney yönde) (Bizans Dönemi) tespit edilmiştir. Yapılan kazı çalışmasında ayrıca mevcut sur’a 5.50 metre mesafede, 1.50 metre kalınlığında anıtsal ilk sur tespit edilmiştir. Buradaki yapının temel izleri, Roma Dönemi’ne tarihlenen ve kaleyi koruma maksatlı yapılmış bir yapının olabileceği izlenimini uyandırmaktadır Küçük buluntu olarak 4 sikke, 1 şamdan ve çok sayıda 12, 13’üncü yüzyıl Bizans seramik parçası tespit edilmiştir. Çalışma sonunda hazırlanacak müze raporu Bakanlığımız Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü ile Trabzon Kültür Varlıklarını Koruma Bölge kuruluna sunulacaktır.”

Kaynak: DHA

Arkeopedia

Arkeopedia; arkeolojiye dair tüm kavram ve konular çerçevesinde lisans ve yüksek lisans düzeyinde arkeoloji öğrencisi/mezunu ya da arkeolog yazarlar tarafından yazılan blog yazılarını ve arkeoloji haberlerini içeren fayda odaklı arkeoloji içerik sitesidir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

İlgili Makaleler

Başa dön tuşu