AntropolojiKültürel Antropoloji

Etnomerkezcilik Nedir?

Etnomerkezcilik (Etnosentrizm)

Etnomerkezcilik (Etnosentrizm), Yunanca’da halk, millet anlamına gelen “ethnos” ve merkez anlamına gelen “kentron” kelimelerinin birleşmesiyle oluşmuştur. Etnomerkezcilik (Etnosentrizm); kişinin kendi kültürünü, diğer kültürlerden daha üstün görmesi ve kültürünün en iyisi olduğu inancı şeklinde tanımlanabilir. Literatürde “etnosentrizm“e kültür taassubu adı da verilmektedir.

İlk defa 1906 yılında William Graham Sumner tarafından şöyle tanımlanmıştır:

Grubun içerisinde olanlara karşı barış, düzen, kanun, yönetim, endüstri vb. hepsi gereklidir. Grubun dıştakilerle ve dış grup ile ilişkisi savaş ve yağma üzerinedir. Gruba karşı sadakat ve fedakârlık ön plandayken, grubun dışında olanlara karşı nefret duygusu ön plana çıkar. Etnosentrizmde iç grup her şeyin merkezidir ve dış gruba ilişkin anlamlandırılan her şey iç grubun yorumlamalarına dayanır.

William Graham Sumner

Dünya üzerinde çok sayıda ve çeşitli kültürler vardır. Peki, en iyisi hangisidir?

Bilinen tüm kültürlerin, kendilerini en iyisi olarak tanımladıklarını görmekteyiz. Söz konusu toplumların kendilerine atfettikleri özel isimlerle bu anlayış içerisinde oldukları anlaşılabilir. Yabancı kültürlere karşı ise insanlık dışı sözcükler sarf ederek isimler vermektedirler. Güçlü olan bir kültür kendini en iyisi saymaktadır. Bu görüş, etnomerkezcilik (etnosentrizm) olarak bilinmektedir.

Vahşi (yabanıl) halklarla birlikte yaşayarak aslında onların da normal insanlar olduklarını anlayan antropologlar, etnomerkezcilik anlayışına karşıdır. Antropologlar, kültürleri sınıflandırmaktan uzak durarak, her kültürü kendi kıstasları çerçevesinde inceleyerek anlamaya çalışmaktadırlar. Bir kültürü incelerken etnik merkezci ön yargılardan kaçınmak gereklidir.

Elbette, bir kültürün varlığını sürdürebilmesi için bir dereceye kadar etnomerkezci olması doğaldır. Ancak diğer kültürleri hor görme ve sömürme amacıyla etnik merkezciliği araç olarak kullanmak düşmanlıkla sonuçlanır.

Kaynak:

Haviland, William A. – Prins, Harald E. L. – Walrath, Dana – Mcbridge, Bunny. Kültürel Antropoloji (Çev. İnan Deniz Erguvan Sarıoğlu). İstanbul, Kaknüs Yayınları, 2008

Nergis Ersoy

Arkeopedia Genel Yayın Yönetmeni. Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Arkeoloji Bölümü Öğrencisi.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu